Maandagochtend. De bel gaat.
"Het gewone leven moet weer doorgaan," zei mama vanmorgen. School geeft afleiding. Maar ik wil geen afleiding. Ik wil thuis onder mijn deken liggen. Niets voelen. Niet aan haar denken. Sommigen zeggen dat oma toch al op een mooie leeftijd was. Maar ik mis haar. Onze logeerpartijtjes. De uitjes. Er gewoon voor haar zijn.
"Waarom doe je niet mee?" vraagt meneer Zwart. "Ik heb geen zin in deze achterlijke les," zeg ik boos. Mijn tranen houd ik voor mezelf. Hij hoeft ze niet te zien. In de pauze app ik mijn beste vriendin. Haar ouders gaan ook scheiden. Zij begrijpt me tenminste.
Afgelopen week was er nog een plek waar we heen konden. Even zitten. Een kaarsje aansteken. Een herdenking. En nu gaat alles weer door. Alsof één moment genoeg is. Alsof je daarna gewoon weer verder kunt. Hoe moet ik me concentreren als alles in mij ergens anders is?
De dood van een opa of oma is voor veel kinderen het eerste verlies dat dichtbij komt. Maar verlies is groter dan overlijden alleen. Jaarlijks verliezen ruim 12.000 jongeren onder de 25 jaar een ouder. Meer dan duizend kinderen verliezen een broer of zus. En in 2023 maakten bijna 43.000 minderjarige kinderen mee dat hun ouders uit elkaar gingen. Dat zijn geen uitzonderingen. Dat zijn kinderen in elke klas.
We zien het gedrag. Maar niet het verlies dat eronder ligt. We denken dat we genoeg doen. We kijken weg. Of we weten gewoon niet wat we moeten doen. Want rouw is niet alleen het overlijden van een ouder. Het zit ook in een scheiding. In een ouder die vertrekt. In een vriend die ineens weg is. In een leven dat plots anders voelt.
Kinderen rouwen anders dan volwassenen. Ze rouwen niet de hele dag. Ze huilen en spelen een paar minuten later. Wij denken dan dat het wel meevalt. Maar het valt niet mee. Ze hebben gewoon nog niet de woorden voor wat er in hen omgaat. Dus laat verdriet zich zien in gedrag. Zeggen ze niets. Of ze worden boos. Haken af. Of ze kunnen niet opletten.
Rouw stopt niet na een week. Of na een herdenking. Het komt terug op momenten die ertoe doen. Bij een diploma. Een verjaardag. Een eerste autorit. Juist dan.
Op onze scholen is er beleid voor dyslexie, ziekte en hoogbegaafdheid. Maar als het om verlies gaat, is er vaak weinig. Een kind dat zijn beste vriend verliest, krijgt geen rouwverlof. Een kind dat haar moeder verliest, kan niet zomaar de komende weken wat rustiger aan doen. En de jongen die boos doet in de klas, wordt lang niet altijd gezien als een kind dat de scheiding van zijn ouders aan het verwerken is.
En op maandag? Op maandag zitten ze er weer. En wordt er weer van alles van ze verwacht.